Towarzystwo Miłośników Ziemi Koronowskiej

Z dniem dzisiejszym tj. 31 sierpnia 2026 roku, dobiega końca działalność Szkoły Podstawowej w Witoldowie. To chwila pełna zadumy i nostalgii dla wielu pokoleń mieszkańców, absolwentów, nauczycieli oraz pracowników, którzy przez dziesięciolecia tworzyli to miejsce. Choć dzwonek w tych murach już nie zabrzmi, za zamykanymi drzwiami pozostaje niezwykle barwna, ponad stusiedemdziesięcioletnia historia.

Narodziny szkoły z determinacji mieszkańców

Historia edukacji w Witoldowie sięga pierwszej połowy XIX wieku. Pierwsze udokumentowane próby utworzenia placówki miały miejsce w latach 1842 i 1846. To sami mieszkańcy wykazali się niezwykłą determinacją - 30 listopada 1842 roku zwrócili się do władz szkolnych regencji pruskiej z prośbą o założenie elementarnej szkoły o charakterze ewangelickim, deklarując na ten cel pięć mórg własnej ziemi. W tamtym okresie wieś tętniła życiem, a rozeznanie demograficzne wskazywało, że w wieku szkolnym było około 90-100 dzieci. Z zachowanych dokumentów z 10 lutego 1847 roku wynika, że na terenie przyszłego obwodu szkolnego mieszkało 175 ewangelików (34 dzieci) oraz 136 katolików (29 dzieci). Rok później Polacy w Witoldowie nadal stanowili mniejszość. Po latach niestrudzonych starań, wykupieniu gruntów i wzniesieniu pierwszego budynku z mieszkaniem dla pedagoga, 3 sierpnia 1853 roku podpisano umowę o pracę z pierwszym nauczycielem - Wilhelmem Bucholtzem (w szkole pracował do kwietnia 1857 roku). Wydarzenie to uznać można za oficjalny początek działalności szkoły.

Rozwój i nauczyciele z przełomu wieków

W kolejnych dekadach przez placówkę przewinęło się wielu oddanych nauczycieli, m .in. Jakub Krause, Mangholtz, Raschke, Bentham Hollweg, Edward Hennig, Emil Langhaus, Rudolf Henner, Herman Luis Andach, August Blok, Bernard Weidner, Reinhold Zacharias, Paweł Kopiske, Hermann Stockmar, Ludwik, Fryderyk Ditthoff, Alfred Busse, Hugo Krause, czy Helmut Böttcher. Rosnące potrzeby edukacyjne sprawiły, że pierwotny budynek przestał wystarczać. Już w 1880 roku podjęto decyzję o rozbudowie i dobudowaniu nowej sali lekcyjnej, a w 1908 roku powstał gmach, którego mury przez kolejne dekady służyły edukacji najmłodszych.

Próby dziejowe i okres międzywojenny

Po odzyskaniu niepodległości, w pierwszych miesiącach 1920 roku, w budynku stacjonowała jednostka Wojska Polskiego. W kwietniu po opuszczeniu szkoły stwierdzono, że jest ona bardzo zniszczona. Sprawa odszkodowawcza toczyła się wiele lat. Ostatecznie wojsko szkód nie uznało, a władze administracyjne uznając szkody za wojenne nakazało gminie pokryć koszty remontu. Mimo trudności lokalowych i wojennych zniszczeń, nauka powróciła do Witoldowa. W dwudziestoleciu międzywojennym szkoła była świadkiem pokojowego współistnienia różnych kultur i wyznań. Uczęszczały do niej dzieci z Witoldowa, Salna, Gogolina i Gogolinka. Przez pewien czas pod jednym dachem funkcjonowały równolegle szkoła ewangelicka z językiem niemieckim (kierowana przez Luizę Schmidt) oraz polska szkoła katolicka. Z czasem edukacja w języku niemieckim ograniczyła się do lekcji religii, a sama szkoła ewangelicka zakończyła działalność w sierpniu 1930 roku. W pamięci tamtych lat zapisali się nauczyciele tacy jak ewangelicy - Luiza Schmidt, Oskar Eckert, Willi Trabant, Robert Rucki oraz katolicy - Ksawery Gomułka i Feliks Klajbor. Ten ostatni, w obliczu nadciągającej zawieruchy wojennej, 18 sierpnia 1939 roku przekazał opiekę nad placówką Miejscowej Radzie Szkolnej w osobach Ignacego Sabiniarza, Aleksandra Górskiego, Jana Kaszuby oraz nauczyciela Izydora Rogowskiego.

Złote dekady powojenne i rozwój placówki

Po II wojnie światowej szkoła w Witoldowie bardzo się rozwijała. Jedną z najbardziej znanych postaci tego okresu był Józef Czukiewski, który objął funkcję kierownika w 1957 roku i z wielkim oddaniem sprawował ją przez trzy dekady - aż do 1987 roku. Do 1971 roku placówka posiadała również swoją filię w Gogolinie. W latach 60. Podjęto decyzję o rozbudowie szkoły. Nowy, przestronny, nowoczesny pawilon z sześcioma salami lekcyjnymi, pokojem nauczycielskim, gabinetem dyrektora, biblioteką oraz zapleczem sanitarnym oddano do użytku w pierwszej połowie lat 70. W kolejnych latach szkołą kierowali m. in. Ewa Chytła, Stanisław Lewandowski, Halina Chmiel, a w ostatnich latach Bernadeta Kaczmarek.

Trwały ślad w pamięci pokoleń

Ostatnie dziesięciolecia to czas, w którym szkoła w Witoldowie wielokrotnie udowadniała, że w małej placówce drzemie ogromny potencjał. Choć była to szkoła kameralna, jej uczniowie z dumą reprezentowali miejscowość daleko poza granicami gminy. Placówka mogła poszczycić się licznymi sukcesami sportowymi - medalami, pucharami i sportowym duchem walki.. Ogromną dumą szkoły były również znakomite osiągnięcia w turniejach Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (BRD), gdzie wiedza teoretyczna i umiejętności praktyczne uczniów regularnie plasowały ich w czołówce. W historii każdej miejscowości przychodzą jednak momenty trudne, podyktowane nieubłaganie zmieniającą się rzeczywistością. Nieuchronne procesy demograficzne i malejąca z roku na rok liczba dzieci sprawiły, że nadchodzi chwila naturalnego zamknięcia tego etapu. Zakończenie działalności placówki z dniem 31 sierpnia 2026 roku zamyka ten ważny rozdział, lecz w żadnym stopniu nie umniejsza dorobku minionych 173 lat. Szkoła w Witoldowie to nie tylko mury i klasy - to przede wszystkim ludzie: pokolenia absolwentów, pedagodzy oddający serce edukacji oraz mieszkańcy, którzy na przestrzeni trzech wieków wspólnie troszczyli się o to miejsce. Wszystkim, którzy przez dekady współtworzyli historię witoldowskiej oświaty, należą się słowa głębokiej wdzięczności i szacunku. Zapisane przez nich karty, zdobyte puchary i przekazane wartości pozostaną na zawsze żywą i dumną częścią tożsamości naszej lokalnej społeczności.

Warto dodać, że bogata historia i spuścizna placówki zostaną w odpowiedni sposób zabezpieczone. Całość dokumentacji szkoły trafia w pierwszej kolejności do Urzędu Miejskiego w Koronowie, skąd docelowo - w odpowiednich częściach - zostanie przekazana do Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy oraz do Archiwum Państwowego w Bydgoszczy.

Oskar Kasiorkiewicz

Opracowano na podstawie:

- Jerzy Świetlik - „Witoldowo – 160 lat historii szkoły (1853-2013)”, Ostromecko 2010,

- materiały własne.

Zamyka się ważny rozdział w historii SOŁECTWA WITOLDOWO. Ponad 170 lat tradycji szkoły.

Zamyka się ważny rozdział
w historii SOŁECTWA WITOLDOWO. Ponad 170 lat tradycji szkoły.