Stanisław Wincenty Brzęczkowski

Mistrz grafiki, typografii i propagator regionalizmu

     Stanisław Brzęczkowski to postać, której życiorys stanowi barwną mozaikę pracy artystycznej, zaangażowania społecznego oraz patriotyzmu lokalnego.

     Urodził się 24 września 1897 roku w Koronowie jako syn Wilhelma i Klary z domu Zaporowicz. Od najmłodszych lat kształtował swoją wrażliwość estetyczną w Bydgoszczy, a następnie rozwijał ją podczas licznych podróży do kluczowych ośrodków kultury, takich jak Kraków czy Berlin. Jego młodość została naznaczona trudnym doświadczeniem służby w armii niemieckiej podczas I wojny światowej, jednak tuż po jej zakończeniu artysta całą swoją energię skierował na odbudowę polskiej tożsamości narodowej i kulturalnej.

     W okresie międzywojennym Brzęczkowski odegrał fundamentalną rolę w promowaniu kultury kaszubskiej. Mieszkając w Gdańsku i współpracując z najwybitniejszymi postaciami epoki, jak Stanisław Przybyszewski czy Aleksander Majkowski, stał się jednym z głównych teoretyków regionalizmu. Jako kierownik artystyczny czasopisma „Gryf” przekonywał, że nowoczesna sztuka powinna wyrastać z ludowych korzeni, a edukacja regionalna jest kluczem do budowania lokalnego patriotyzmu. Równolegle doskonalił swój warsztat graficzny, opanowując do perfekcji wymagające techniki takie jak drzeworyt i akwaforta, co pozwoliło mu zdobywać uznanie na salonach wystawowych w Warszawie, Monachium czy Hamburgu.

     Przełomowym momentem w jego karierze był powrót do Bydgoszczy w 1935 roku, gdzie objął kierownictwo techniczne w Zakładach Graficznych Instytutu Wydawniczego „Biblioteka Polska”. Pod jego okiem bydgoska drukarnia stała się największym i jednym z najnowocześniejszych zakładów tego typu w kraju, wyznaczając wysokie standardy edytorskie i typograficzne. To właśnie w tym czasie powstała słynna „Teka miast pomorskich”, za którą artysta otrzymał nagrodę miasta Bydgoszczy.

     Mimo traumatycznych przeżyć okresu okupacji i powstania warszawskiego, Brzęczkowski po wojnie natychmiast wrócił do pracy, organizując od podstaw przemysł poligraficzny i angażując się w edukację młodych grafików w Liceum Technik Plastycznych. Jego twórczość z okresu powojennego ewoluowała w stronę unikalnego, lirycznego stylu, w którym techniki graficzne zyskały niemal malarską głębię. Prace ilustrujące klasykę literatury, takie jak „Sonety krymskie” Adama Mickiewicza, potwierdziły jego pozycję jako jednego z najwybitniejszych polskich grafików tamtych lat.

     Brzęczkowski pozostał aktywny aż do nagłej śmierci w 1955 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo artystyczne oraz trwały ślad w przestrzeni publicznej Bydgoszczy i Koronowa, gdzie do dziś jest wspominany jako mistrz, który potrafił połączyć techniczną precyzję z głębokim, poetyckim wyrazem.

Decyzja o stworzeniu tego unikatowego dzieła zapadła w najprawdopodobniej na przełomie 1979 i 1980 roku podczas posiedzenia Zarządu Towarzystwa Miłośników Ziemi Koronowskiej. Głównym celem inicjatywy było godne uczczenie 25. rocznicy śmierci artysty, tak zasłużonego dla kultury i edukacji regionalnej.

Medal wybito w mocno ograniczonym, kolekcjonerskim nakładzie liczącym zaledwie 150 egzemplarzy. Projekt i wykonanie medalu powierzono Michałowi Kubiakowi, jednemu z najbardziej cenionych bydgoskich rzeźbiarzy i medalierów. Kubiak, urodzony w 1946 roku, ukończył z wyróżnieniem poznańską PWSSP w pracowni doc. Olgierda Truszyńskiego. W swoim dorobku ma liczne pomniki, rzeźby miejskie oraz tablice pamiątkowe poświęcone wybitnym postaciom historycznym, a jego prace medalierskie prezentowano na wielu wystawach w Polsce i za granicą.

Odkryte protokoły oraz archiwalne zapiski Towarzystwa Miłośników Ziemi Koronowskiej pozwalają dokładnie odtworzyć skomplikowane losy wyemitowanego nakładu. Na samym początku pierwsze pięć egzemplarzy zatrzymał sam autor. Po dwie sztuki przekazano do Kujawsko-Pomorskiego Towarzystwa Kulturalnego, a po jednej zasiliło zbiory Muzeum Okręgowego oraz Muzeum Medalierskiego. Znaczna część medali trafiła do osób zasłużonych dla TMZK i Ziemi Koronowskiej. Pierwotnie osiem sztuk wręczono członkom Towarzystwa w uznaniu za zaangażowanie społeczne, zastrzegając im prawo do otrzymania kolejnego medalionu. Jeszcze w tym samym miesiącu przyznano następne siedemnaście medali, a niedługo później przekazano kolejnych dziewięć sztuk, choć z tego ostatniego wydania nie zachowały się już oficjalne protokoły. Pamiątkowe medale wręczono także delegacji z USRR przebywającej wówczas na terenie gminy Koronowo. Część nakładu została przeznaczona na sprzedaż dla prywatnych zbieraczy w cenie 450 ówczesnych złotych za sztukę. Z zachowanych dokumentów wynika, że w pierwszej połowie lat 80. w ten sposób oficjalnie sprzedano dwa medale kolekcjonerskie.

Praktyka honorowania zasłużonych postaci i instytucji tym wyjątkowym trofeum była kontynuowana przez kolejne dekady. W 1981 roku wręczono jeden medal, w 1982 roku sześć, a w 1983 roku cztery egzemplarze. Po kilku latach przerwy, w 1989 roku, przyznano kolejnych dziewięć medali. Ważnymi etapami w historii medalu były jubileusze Towarzystwa. Z okazji 25-lecia w 2001 roku przyznano piętnaście medali, w 2004 roku wręczono cztery, natomiast w 2006 roku, podczas obchodów 30-lecia w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury, przyznano trzy sztuki. Kolejne uroczyste wręczenie miało miejsce w 2016 roku z okazji 40-lecia, kiedy to w koronowskiej synagodze uhonorowano kolejnych dwanaście osób i instytucji.

Łącznie, według udokumentowanych danych, do chwili obecnej wydano 99 medali z wyemitowanego nakładu 150 sztuk. Bilans ten nie uwzględnia jednak ewentualnych dodatkowych wypływów ani medali przekazanych w latach 80. delegacji z USRR przebywającej na terenie gminy Koronowo, których dokładnej liczby nie odnotowano w zachowanych protokołach.

Wniosek

Regulamin medalu honorowego

Poznaj MEDAL HONOROWY
IM. STANISŁAWA BRZĘCZKOWSKIEGO

Awers

     W polu centralnym znajduje się wizerunek Stanisława Brzęczkowskiego. W otoku, od lewej strony ku górze, napis majuskułą: STANISŁAW BRZĘCZKOWSKI. U dołu daty życia: 1897 - 1955. Po prawej stronie w polu, przy krawędzi, widoczna wypukła data roczna powstania medalu: 1980.

Rewers

     W polu centralnym stylizowane wyobrażenie korony, stanowiącej godło herbowe miasta Koronowa. W otoku napis majuskułą rozdzielony u dołu: TOWARZYSTWO MIŁOŚNIKÓW ZIEMI KORONOWSKIEJ 1980.

TABLICA UPAMIĘTNIAJĄCA POSTAĆ STANISŁAWA BRZĘCZKOWSKIEGO

Z dumą informujemy, że dzięki wspólnej inicjatywie i zaangażowaniu, tablica upamiętniająca wybitnego artystę, Stanisława Brzęczkowskiego, odzyskała swój należyty blask!
 
Tablica ta, będąca owocem współpracy z Koronowską Spółdzielnią Mieszkaniową jeszcze w latach 80., przez ostatnie lata uległa znacznemu zabrudzeniu. Naszym pierwotnym planem był demontaż tablicy i poddanie jej profesjonalnej renowacji. Jednak po dokładnych oględzinach okazało się, że sposób jej zamocowania na kamiennym postumencie uniemożliwia bezpieczne zdjęcie bez ryzyka uszkodzenia monumentu.
 
Na szczęście z pomocą przyszedł pan Tomasz Skotnicki, który jako społecznik, całkowicie bezinteresownie podjął się wyzwania oczyszczenia tablicy na miejscu.
Bardzo dziękujemy!
 
Realizacja tego zadania nie byłaby także możliwa bez wsparcia naszych partnerów, którym składamy serdeczne podziękowania
- Koronowskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, a w szczególności Prezesowi, panu Dariuszowi Nigmańskiemu - za otwartość na naszą inicjatywę oraz sprawne zorganizowanie zaplecza technicznego i ludzkiego.
- Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu "WARMBUD" Wojciech Łaziński - za fachowe i profesjonalne oczyszczenie kamiennego postumentu, na którym osadzona jest tablica.
- Panu Wiesławowi Gancarkowi – za koordynację oraz zaangażowanie w całe przedsięwzięcie.
 
Wierzymy, że pamięć o wielkich ludziach trwa tak długo, jak dbają o nią współcześni. Dzięki takim działaniom historia Koronowa może prezentować się godnie.
 
W najbliższym czasie zajmiemy się także podstawą postumentu!

Lista Laureatów Medalu

KRS: 0000344046

AE:PL-15196-85862-WJJBU-16

NIP: 5542860641

86-010 Koronowo, ul. Szosa Kotomierska 3

tmzk76@o2.pl

+48 734 845 683

Website created in white label responsive website builder WebWave.