MISTRZ RZEMIOSŁA, SPOŁECZNIK, PATRIOTA. BERNARD KACZOREK 

(1868-1939)

Zbliża się rocznica zbrodni w Srebrnicy - 26 października 1939 roku Niemcy zamordowali dwunastu mieszkańców Koronowa. W najbliższych dniach przybliżymy sylwetki tych, którzy oddali życie za swoją (Naszą) małą ojczyznę.

 

Bernard Kaczorek urodził się 21 maja 1868 roku w Koronowie jako najstarszy z dzieci handlarza Jana (ur. ok. 1843) i Marianny z Sergotów (ur. ok. 1850) – małżonków Kaczorek, którzy ślub zawarli 25 stycznia 1868 roku w Koronowie. Po ukończeniu szkoły podstawowej rozpoczął naukę zawodu fryzjerskiego w Bydgoszczy, którą ukończył z tytułem mistrza. Następnie jako czeladnik pracował w różnych miastach niemieckich. Już jako młody człowiek działał w polskich towarzystwach, wykazując się gorącym patriotyzmem i narażając na szykany ze strony władz pruskich. Odbył służbę wojskową w marynarce wojennej, przy końcu pełniąc funkcję telegrafisty na Morzu Wschodnim. Po jej zakończeniu w Bydgoszczy ukończył naukę dentystyki.

 

Na początku 1895 roku ożenił się z młodszą od siebie o trzy lata Władysławą Jeszke, córką Bolesława i Leokadii z Fikowskich. Ślub odbył się w parafii katolickiej Powidz w Wielkopolsce. 15 marca 1895 roku osiedlił się na stałe w Koronowie, które wówczas było silnie zgermanizowane. Tam otworzył własny zakład fryzjerski i natychmiast włączył się w życie społeczne miasta.

 

Był współzałożycielem i pierwszym naczelnikiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (inicjatywę utworzenia dał już 17 marca 1895 r.), aktywnym członkiem Towarzystwa Przemysłowców oraz współzałożycielem Ochotniczej Straży Pożarnej w roku 1899. Od 1903 r. był członkiem zarządu OSP, a od 1920 r. pełnił funkcję pierwszego naczelnika. W 1922 r. mianowany został naczelnikiem okręgowym Straży Pożarnych na powiaty szubiński, wyrzyski i bydgoski, a po reorganizacji w 1928 r. – naczelnikiem powiatowym. Zarządzał też majątkiem Gminy Żydowskiej w Koronowie. W czerwcu 1921 został członkiem zarządu Stowarzyszenie dla Upiększenia Miasta Koronowa.

 

Nie wiadomo, kiedy dokładnie został wdowcem, ale dnia 6 sierpnia 1923 roku w Koronowie zawarł kolejny związek małżeński z modniarką Władysławą Brzezińską, urodzoną 21 czerwca 1891 roku w Bydgoszczy, córką Stanisława Brzezińskiego, nieżyjącego już wówczas wozomistrza z Koronowa, oraz Michaliny z domu Rucińska, mieszkającej w Koronowie. W tym czasie Bernardowa matka już nie żyła, natomiast ojciec żył i mieszkał w Koronowie. On sam mieszkał w domu przy Rynku 7, a jego przyszła żona przy ulicy Kościuszki 3 w Koronowie.

 

Po 1918 r. odegrał ważną rolę w organizacji życia publicznego w wolnej Polsce. W 1919 r. powołał i kierował Strażą Obywatelską w Koronowie i okolicy, a podczas wojny polsko-bolszewickiej dowodził 3 kompanią Zachodniej Straży Obywatelskiej, liczącą około 1200 ludzi. W 1920 r. prowadził dochodzenie w sprawie szpiegowskiej w Studzieńkach na zlecenie D. O. K. Poznań. Był również radnym miejskim w czasach pruskich, a po 1920 r. przez 9 lat członkiem Magistratu Koronowa, wchodząc w skład pierwszej Rady Miejskiej powołanej przez władze polskie. Działał w Kurkowym Bractwie Strzeleckim (honorowy kapitan).

Za działalność publiczną i strażacką otrzymał:

• srebrny i złoty medal zasługi Zarządu Głównego Straży Pożarnych w Warszawie,

• złoty medal za wysługę lat,

• liczne dyplomy i wyróżnienia,

• tytuły honorowe: honorowy naczelnik „Sokoła”, honorowy kapitan Bractwa Kurkowego, honorowy naczelnik OSP.

 

Był stałym czytelnikiem „Dziennika Bydgoskiego”, który w 1935 roku uhonorował go artykułem z okazji jubileuszu 40-lecia pracy zawodowej i społecznej.

W październiku 1939 r. Bernard Kaczorek został aresztowany przez członków koronowskiego Selbstschutzu i 26 października rozstrzelany w lesie w Srebrnicy wraz z 11 innymi Polakami, w tym swoim pomocnikiem Czesławem Wyrzykowskim. Według powojennych zeznań, bezpośrednio do niego strzelał Emil Dalüge.

Jego żona Władysława po jego śmierci wyszła ponownie za mąż. Pierwszego męża przeżyła o ponad cztery dekady i zmarła 13 lutego 1985 r. Pochowana jest na cmentarzu parafialnym w Koronowie pod nazwiskiem Dobrzyńska.

 

Bernard Kaczorek był jednym z najbardziej zasłużonych obywateli Koronowa – mistrzem rzemiosła, społecznikiem i patriotą, który przez ponad czterdzieści lat pracował dla dobra swojego miasta. Zginął w wieku 71 lat, zamordowany przez niemieckich okupantów. Jego nazwisko znajduje się na pomniku ofiar zbrodni hitlerowskiej w Srebrnicy.

 

Źródła:

• „Dziennik Bydgoski”, R. 29, nr 80, 1935 – artykuł jubileuszowy z okazji 40-lecia pracy zawodowej i społecznej Bernarda Kaczorka.

• Archiwum Państwowe w Bydgoszczy, sygn. 6/1713/0/2.2/281, Urząd Stanu Cywilnego Koronowo – Miasto, Akta małżeństw – pierwopis 1923 nr 1–33, akt nr 21/1923 (ślub Bernarda Kaczorka i Władysławy Brzezińskiej).

• Grzegorz Sikorski, Zbrodnia w Srebrnicy koło Koronowa 26 października 1939 roku, „Dzieje Najnowsze”, t. LVI, nr 1, 2024.

• mogily.pl/koronowo – informacje dot. Władysławy Kaczorek.

• Fotografia z archiwum własnego TMZK.