Było sobie kino. Historia kina „Brda” w Koronowie. Część Iv.

Rzut oka na repertuar

            "W tej części opracowania nie stawiam sobie celu wyczerpującego przedstawienia repertuaru kina „Brda” w całym okresie jego działalności. Jest to obecnie, jak sądzę, niemożliwe, a także niewykonalne w ramach takiego jak niniejsze opracowanie. Wskażę jedynie na pozycje ważniejsze, jak również na te cieszące się w swoim czasie największą popularnością wśród widzów. Wiedzę na ten temat czerpałem z relacji kinomanów, którzy wbrew temu co można by sądzić, zapamiętali wiele filmów, które w różnych latach oglądali w kinie „Brda”. Poza tym przyjąłem założenie, że filmy wyświetlane w danym czasie w kinach miejskich w kraju, musiały przynajmniej w większości, jeżeli nie w tym czasie to później, dotrzeć również do kina „Brda”."

Pierwsze lata powojenne

            "Bezpośrednio po zakończeniu wojny kina dysponowały ograniczonymi możliwościami repertuarowymi. Wyświetlały odnalezione lub odebrane prywatnym właścicielom, najczęściej pozostające w złym stanie, kopie przedwojennych filmów polskich, francuskich i amerykańskich (głównie melodramaty i komedie), a także filmy radzieckie, w których przeważały obrazy wojenne. Władze kinematografii zaczęły w szybkim tempie tworzyć nowy repertuar kinowy oparty na filmach radzieckich. W 1946 roku wprowadzono do rozpowszechniania w kinach 57 filmów. Ze Związku Radzieckiego było 39 filmów, ze Stanów Zjednoczonych 3 i z krajów Europy Zachodniej 15 filmów. W następnym roku miano zakupić 65 filmów amerykańskich i 40 angielskich. Jednakże ze względu na coraz bardziej zaostrzający się kurs polityczny władz, liczba wyświetlanych w kinach z tych źródeł tytułów w stosunku do przewidywanych nie osiągnęła nawet 40%. W latach 1946 - 1948 wyświetlano w kinach podstawowy zestaw międzywojennego filmu radzieckiego. Znalazły się w nim m.in. takie filmy, jak Maksym G. Kozincewa i L. Trauberga, ekranizacje autobiograficznych powieści Gorkiego w reżyserii M. Donskoja, filmy poświęcone rewolucji i wojnie domowej: G. i S. Wasiliewów Czapojew, J. DziganaMy z Kronsztadtu, S. Jutkiewicza Człowiek z karabinem, A. Zarchiego i J. Chejfica Delegat floty itd. Wprowadzono do obiegu, wznawiane w następnych latach, przedwojenne komedie muzyczne w reżyserii Grigorija Aleksandrowa Wołga – Wołga i Cyrk z gwiazdą filmu radzieckiego lat trzydziestych i czterdziestych Lubów Orłową. Publiczność po wojnie pragnęła rozrywki, stąd wśród filmów radzieckich cieszyły się popularnością przede wszystkim obrazy lekkie, rozrywkowe, przygodowe, np. S. Timoszenki Śluby kawalerskie, M. Żarowa Zwariowane lotnisko, A. lwanowskiego Antoni Iwanowicz gniewa się, K. Judina Cztery serca, |. Pyrjewa Świniarka i pastuch, W. Żurawlowa Piętnastoletni kapitan, wspomniany już wyżej Cyrk, Wołga — Wołga czy Świat się śmieje. Na ogół niechętnie widzowie odnosili się do radzieckich filmów o tematyce rewolucji i wojny domowej, do filmów niosących jawną propagandę ustroju radzieckiego i do obrazów wojennych z wyjątkiem niektórych melodramatów, np. A. Stolpera i B. Iwanowa Czekaj na mnie czy I. Pyrjewa O szóstej wieczorem po wojnie. Z tytułów zachodnich w pierwszych latach powojennych dużą popularnością cieszyły się psychologiczne filmy francuskie Symfonia pastoralna Jeana Delannoy i Komedianci Marcela Carne, a przede wszystkim amerykańskie i angielskie filmy wojenne, np. amerykański Morski jastrząb Michaela Curtiza i angielskie Nasz okręt Nośla Cowarda i Davida Leana, Jeden z naszych samolotów zaginął Powella i San Demetrio Frenda. Wyżej wymienione filmy radzieckie i zachodnie, przynajmniej w większości, docierały do Koronowa i były wyświetlane w kinie „Brda”. Przyjmowane tutaj były, jak należy sądzić, w podobny sposób jak w całym kraju.

            Publiczność, także ta w Koronowie, czekała jednak na nowe polskie filmy fabularne. W kinie „Brda” były wyświetlane wszystkie, co prawda jeszcze nieliczne, polskie filmy fabularne, które wprowadzono na ekrany w latach 1947-1949. Były wśród nich obrazy cenne, jak Zakazane piosenki Leonarda Buczkowskiego, Ostatni etap Wandy Jakubowskiej, Ulica graniczna Aleksandra Forda, Za wami pójdą inni Antoniego Bohdziewicza czy Skarb wspomnianego już Leonarda Buczkowskiego. Filmy te, za wyjątkiem Skarbu, traktują o tematyce okupacyjnej, która w pierwszych latach powojennych wciąż posiadała cechy aktualności. Zakazane piosenki ukazujące obraz okupacji w Warszawie, do czasu wejścia na ekrany Krzyżaków w1960 roku, były najpopularniejszym filmem polskim. Ostatni etap i Ulica graniczna zapewniły filmowi polskiemu po raz pierwszy międzynarodowy prestiż. Pierwszy z tych filmów ukazujący martyrologię więźniów obozu koncentracyjnego Auschwitz - Birkenau, w lipcu 1948 roku zdobył Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Mariańskich Łaźniach. Nakręcony z wielką dbałością o autentyzm utrwalił na całym świecie, jak pisze historyk kina polskiego Tadeusz Lubelski, wyobrażenie hitlerowskich obozów koncentracyjnych. Oglądany dzisiaj razi jednak ideologicznym nastawieniem. Ulica graniczna opowiada o eksterminacji Żydów i o powstaniu w getcie warszawskim. Film we wrześniu 1948 roku otrzymał złoty medal na IX Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji. Za wami pójdą inni to dramat filmowy, ukazujący historię walki konspiracyjnej grupy lewicowej młodzieży, który w lipcu 1949 roku otrzymał honorowe wyróżnienie na Międzynarodowym Festiwalu w Mariańskich Łaźniach. Skarb był pierwszą po wojnie polską komedią filmową. Na ekrany wszedł w lutym 1949 roku, a więc już w bardzo niekorzystnym pod względem politycznym okresie. Środkami klasycznego filmowego modelu komediowego oswajał on publiczność z nową rzeczywistością powojenną. W filmie występują zarówno aktorzy przedwojenni, np. Ludwik Sempoliński czy Adolf Dymsza, jak również młodzi, m.in. Alina Janowska i grająca pierwszoplanową rolę najpopularniejsza przez wiele lat w Polsce para amantów Danuta Szaflarska i Jerzy Duszyński. Dzięki Skarbowi rozpropagowany został pierwszy powojenny szlagier muzyczny Warszawa, ja i ty Jerzego Haralda do słów Starskiego i Jurandota, piosenka śpiewana w filmie przez Siostry Do-Re-Mi. Mimo, że krytyka zarzucała Leonardowi Buczkowskiemu drobnomieszczańskość i wzorowanie się na komedii przedwojennej, Skarb zyskał od razu wielką popularność wśród widzów kinowych, także tych w Koronowie." - Jerzy Nowicki